03/239.31.75

Op de onderzoekstafel
Charley komt op bezoek in de kliniek voor zijn jaarlijkse vaccinatie en voor hij het goed en wel besefte, belandde hij op de tandartstafel. Hoe is het zover kunnen komen? Elk bezoek bij de dierenarts, om welke reden dan ook, is een aanleiding voor een grondig algemeen onderzoek van het huisdier. Bij het lichamelijk onderzoek hoort ook een inspectie van de mondholte. Een goede voorlichting door de dierenarts en preventieve tandheelkunde zijn de beste wapens tegen tandplak en tandsteen. Het wordt vaak onderschat, maar een goede mondverzorging bij huisdieren is van groot belang om het gebit en het tandvlees een leven lang gezond te houden.

Wat zijn tandplak en tandsteen?
Tandplak is een witte, zachte, 1 â 2 mm dikke, soms wat vlokkige, vrij gemakkelijk afschraapbare laag die voorkomt op niet regelmatig gereinigde gebitselementen, bij voorkeur langs het tandvlees en op plekken waar de fysiologische reiniging minder is. Tandplak bestaat voor het grootste deel uit bacteriën. De bacteriën in de plaque produceren afvalstoffen die het tandvlees irriteren en een ontstekingsreactie veroorzaken. Als behandeling uitblijft, kan tandplaque hard worden en zo tandsteen vormen. Tandsteen: door het speeksel kunnen er in tandplak verkalkingen optreden. De tandplak wordt gemineraliseerd tot tandsteen. Tandsteen vormt een ideale aanhechtingsplaats voor nieuwe plak.

Symptomen
En zo kwam Charley vrolijk binnen voor een algemeen onderzoek. Al snel viel de doordringende geur uit de muil op en bij verdere inspectie van de mondholte werd duidelijk waar deze vandaan kwam. Een geelbruine aanslag op bijna alle tanden werd zichtbaar na opheffen van de bovenlip. Het tandvlees zag vurig rood, een duidelijk teken van tandvleesontsteking (gingivitis), op sommige plaatsen zelfs bloedend... Het kwijl droop uit de bek tijdens het onderzoek. Tijdens het praatje met de eigenaar werd ook duidelijk dat het hondje niet meer goed zijn brokjes kon kauwen, maar blikvoer des te gretiger opschrokte. Al deze symptomen kunnen al dan niet samen aanwezig zijn en zijn stuk voor stuk zeer indicatief voor tandaandoeningen en specifiek in dit geval voor gingivitis en tandsteen.

Hoe voorkomen dat hij 'uit zijn bek gaat stinken'?
En zo kwam Charley vrolijk binnen voor een algemeen onderzoek. Al snel viel de doordringende geur uit de muil op en bij verdere inspectie van de mondholte werd duidelijk waar deze vandaan kwam. Een geelbruine aanslag op bijna alle tanden werd zichtbaar na opheffen van de bovenlip. Het tandvlees zag vurig rood, een duidelijk teken van tandvleesontsteking (gingivitis), op sommige plaatsen zelfs bloedend... Het kwijl droop uit de bek tijdens het onderzoek. Tijdens het praatje met de eigenaar werd ook duidelijk dat het hondje niet meer goed zijn brokjes kon kauwen, maar blikvoer des te gretiger opschrokte. Al deze symptomen kunnen al dan niet samen aanwezig zijn en zijn stuk voor stuk zeer indicatief voor tandaandoeningen en specifiek in dit geval voor gingivitis en tandsteen.
Verder kan men de accumulatie van tandplak voorkomen met een goed dieet en door mechanische reiniging of chemische tandplakverwijdering.

1. Een tandvriendelijk dieet: In hoeverre voeding een rol speelt bij de ontwikkeling van tandplak, is niet geheel duidelijk. Wel is zeker dat het gebit moet kauwen. Hoe meer een dier kauwt, des te groter is de kans dat de tandplakontwikkeling met de kauwbeweging en de speekselvloed tot een minimum zal worden beperkt. Harde voeding biedt daartoe meer mogelijkheden dan zacht voedsel. Helaas is harde voeding niet voldoende, want ook daarbij blijven er voedselresten achter, vooral ter hoogte van de scheurkiezen. De huidige kwalitatief uitstekende voeders voor hond en kat zijn nauwelijks 'gebitsvriendelijk' te noemen: ze zijn bereid volgens een hap-slik-weg principe, zonder dat er enige kauwarbeid is vereist. Er blijven dikwijls weke, plakkerige voedselresten achter. Er bestaan echter wel speciale voeders die dwingen tot kauwen en dat de tandsteenvorming vertraagt op de gebitselementen waarmee gekauwd wordt. Verder zou je jouw huisdier speeltjes ter beschikking kunnen stellen waarop naar hartenlust kan gekauwd worden. Een geknoopt touw of een groot bot zijn ideaal.
2. Mechanische tandplaqueverwijdering: De beste manier om het tandplakniveau laag te houden is het mechanisch reinigen van gebitselementen waarop tandplak-accumulatie snel plaatsvindt. Met tandenborstels kunnen alle vlakken van de gebitselementen prima gereinigd worden: zowel voor honden als voor katten zijn er speciale tandenborstels ontwikkeld, qua vorm (grootte, hoek, afgeronde borstelknopen en handvat) en kwaliteit (soepele borstelharen), aangepast aan de noden van het huisdier. De mechanische reiniging van het tandoppervlak kan je vergroten door tijdens het poetsen tandpasta toe te voegen. Tandpasta vult dus de werking van de mechanische reiniging slechts aan, onder andere door een dispergerende en abrasieve werking. (Nooit 'mensentandpasta' gebruiken!)
3. Chemische tandplakverwijdering kan betrekking hebben op het voorkomen van tandplak, het verwijderen of oplossen van bestaande plak of verandering in de pathogertiteil van de plak. Het middel mag natuurlijk geen nadelige gevolgen hebben voor de gebitselementen of andere delen van de mondholte. Het gebruik van deze middelen moet gezien worden als supplement van de mechanische reiniging. Zo bestaan er verschillende pasta's, enzymatische kauwtabletten/lameflen of een vloeistof dat door het drinkwater gemengd wordt.

Verwijderen van tandsteen
Bij onze Charley was het helaas te laat. Er had zich tandsteen gevormd en dan heeft het absoluut geen zin meer om tanden te beginnen poetsen. Tandsteen is niet meer te verwijderen door het louter poetsen van de tanden en restte er als enige optie het verwijderen van de tandsteen; detartratie. Het hondje werd eerst zorgvuldig onderzocht en daarna in slaap gebracht.
We kunnen het tandsteen manueel verwijderen met behulp van allerlei instrummentaria of kiezen voor machinale verwijdering met behulp van een uttra-sonische sea/er. Het tandsteen wordt hierbij van de onderliggende tand 'losgetrild'. Hierbij dienen wij op te letten dat we de tand niet beschadigen: een goede waterkoeling is essentieel. Verder moeten we steeds bewegen met de scaler, we mogen nooit langer dan 15 sec na elkaar op één tand werken en moeten best de zijkant en niet de punt van de scaler gebruiken.
Ook het subgingivaal tandsteen en het geïnfecteerd cement van de tand worden verwijderd. Nadat de tandjes terug netjes zijn gekuist en de tanden gecontroleerd of ze niet moeten geëxtraheerd worden, zullen we de tanden polijsten met voldoende polijstpasta en gebruikmakend van een traag roterend instrument. De bedoeling hiervan is het glazuur van de tand glad te maken, plakresten en oppervlakkige verkleuring te verwijderen.
Toen Charley terug wakker werd, kon het de wereld opnieuw toelachen met een frisse, propere glimlach. En hij heeft alle reden blij te zijn want chronische tandaandoeningen kunnen aanleiding geven tot onder andere nier -en hartproblemen.

Tekst en foto's: Dierenarts Karel Brosius

Bron : Woef; december 2008